Budowa fundamentów krok po kroku

Trwały dom to solidne fundamenty dopasowane do założonych obciążeń. Co i jak należy zrobić, by wybudować je zgodnie ze sztuką?

Stawianie fundamentów to, obok położenia dachu, kluczowy etap budowy domu. Prawidłowo wykonane gwarantują stabilność konstrukcji. Wadliwe grożą katastrofą budowlaną.

Etap 1: wyrównywanie i oczyszczanie działki budowlanej 

•    humus i zbędna zieleń

Humus to najbardziej urodzajna warstwa podłoża pełna pożytecznych mikroorganizmów, głęboka na ok. 30 cm. Przyda Ci się przy zakładaniu ogrodu, ale nie przy budowie domu. Humus wraz z zielenią – drzewami, krzewami i „samosiejkami” -  muszą zniknąć z powierzchni działki.

•    kłopotliwy grunt

Żaden budynek nie zostanie wybudowany na nierównym terenie. Jeśli dom powstanie na wzgórzu, gdzie istnieje realne ryzyko osuwania się terenu, koniecznością jest zabezpieczenie go przy pomocy ścian dociskowych, które scalą budynek. Nawet jeśli przemieści się o kilka milimetrów, pozostanie stabilny. W przypadku, kiedy pod placem budowy obecna jest tzw. kurzawa – luźny grunt o drobnej strukturze na głębokości poniżej 3 metrów – należy zebrać ziemię do poziomu twardego, a następnie położyć specjalną płytę fundamentową. Rozwiązanie alternatywne to wydrążenie odwiertów na głębokość 6 metrów i umieszczenie w nich – na stabilnej glebie – słupów fundamentowych. 

Etap 2: wytyczanie granic budynku

Geodeta to pierwsza osoba, która powinna pojawić się na działce budowlanej. Do jego obowiązków należy staranne wytyczenie: granic narożnych i osi domu, repera — punktu wysokościowego wyznaczającego poziom „zero” — oraz wysokości budynku. Dzięki tym parametrom ekipa budowlana doskonale wie, gdzie i na jakiej głębokości kopać grunt pod budowę fundamentów. Punkty naniesione przez geodetę sprawdza kierownik budowy, o czym informuje wpisem w dzienniku budowy. 

 

Etap 3: ławy fundamentowe

Prace budowlane przy wznoszeniu fundamentów rozpoczynają się od wykonania wykopów pod betonowe ławy fundamentowe. To elementy konstrukcji, które przyjmują obciążenie ze ścian całego domu. Wymiary ław określa konstruktor w zależności od warunków gruntowych. Przy podłożu zwartym, wykonywane są szalunki ziemne. Na jednej głębokości gromadzi się ziemię i przygotowuje wykopy o rozpiętości odpowiadającej szerokości ścian. Przy podłożu sypkim – szalunki z desek. Dno wylewu przysypuje się 10-centymetrową warstwą chudego betonu, tzw. chudziaka, który zapobiega mieszaniu się betonu z gruntem. Ponadto stabilizuje teren.

Etap 4: zbrojenie

Jeszcze przed przystąpieniem do pracy, warto uważnie przyjrzeć się elementom, z których powstanie zbrojenie. Powinny być czyste – niepokryte smarem, rdzą, zanieczyszczeniami ziemnymi. Dla pewności, przed montażem, warto dokładnie przeczyścić je przy pomocy szczotki drucianej. Zbrojenie (wzdłużne) powstaje z prętów żebrowanych lub wyprodukowanych ze stali gładkiej o średnicy co najmniej 12 mm. Długość pojedynczego pręta to ok. 12 m, a samo zbrojenie z reguły składa się z czterech sztuk. Pręty złączane są przy pomocy drutu i strzemiączek o średnicy 6 mm lub 8 mm, w odległości co 30 cm. Następnie układane w taki sposób, by nie przylegały bezpośrednio do gruntu. To znaczy: przy pomocy podkładek dystansujących, które pozwalają podnieść fundamenty o ok. 5 cm. 

Wykonanie  zbrojenia, szczególnie łączenie elementów w narożach fundamentu, ocenia kierownik budowy. Wpis do dziennika budowy pozwala rozpocząć kolejne prace.

 

Etap 5: betonowanie

Uprzednio przygotowane łatwy fundamentowe wypełniane są wysokowytrzymałym betonem - C20/25 – rozprowadzanym w całości za jednym razem. Zbędne przerwy pomiędzy pierwszą partią wylewki a kolejnymi mogą obniżyć siłę wiązania mieszanki. Tuż po wylaniu betonu, budowlańcy zanurzają w nim zagęszczarkę. Urządzenie generuje silne wibracje, które zmniejszając stopień napowietrzenia betonu, jednocześnie zagęszcza go. 

Gdzie kupić beton pod budowę domu? Najlepiej wprost od producenta, w zestawie: gruszka z pompą – wysięgnikiem, który umożliwi swobodne dotarcie do każdego fragmentu wykopu i ułatwi rozprowadzenie mieszanki betonowej. Betoniarnia na życzenie wystawi certyfikat jakości. Gwarantuje, że mieszanka ma właściwe proporcje i odpowiednią konsystencję. 

 

Etap 6: izolowanie 

•    izolacja przeciw wilgoci

Ochrona fundamentów przeciw zawilgoceniu polega na wykonaniu solidnej izolacji pionowej ścian. Na całej powierzchni fundamenty pokrywane są dwoma warstwami roztworu asfaltowego, najczęściej  masy asfaltowo-kauczukowej, tzw. dysperbitu. Izolacji pionowej nie trzeba wykonywać każdorazowo przy budowie fundamentów. Wyjątkiem od reguły są ściany wykonane z betonu wodoszczelnego.

•    izolacja termiczna

Ochrona fundamentów przed niekorzystnym działaniem wysokich i niskich temperatur polega na obłożeniu ścian styropianem lub styrodurem – materiałem cieńszym, wyróżniającym się wyższymi parametrami cieplnymi. W ten sposób pomiędzy tworzywem a ścianą tworzą się kilkumilimetrowe przestrzenie wypełnione powietrzem, które poprawiają cyrkulację, przez co skutecznie odprowadzają wilgoć z murów domu.

Etap 7: zasypywanie fundamentów

Wnętrze fundamentów zasypywane jest kruszcem nieorganicznym. To może być piach pochodzący z wykopu pod dom, pod warunkiem, że fundamenty wznoszone są co najmniej kilkanaście miesięcy przed kolejnymi pracami na budowie. W tym czasie grunt zjałowieje. Jeśli dysponujesz jedynie świeżą ziemią, będziesz musiał zamówić piasek zasypowy (nie osiądzie pomimo upływu lat). Rozprowadzany jest na całej powierzchni fundamentów, na wysokości ok. 12 centymetrów, a następnie okrywany folią izolacyjną. W ten sposób w podmurówce swobodnie zmieści się kolejna warstwa — dodatkowy beton — bez obawy o przemieszanie się obu materiałów.

Etap 8: wylanie płyty parteru

Beton potrzebuje dużej ilości wody, by prawidłowo zawiązać się, na co – zgodnie z zaleceniami producentów – potrzeba blisko miesiąca. Dokładnie 28 dni. Świeżo wylana płyta parterowa przez pierwsze 2 tygodnie nawadniana jest bardzo często – co najmniej trzy razy dziennie – i obficie. Latem, przy długo utrzymujących się upałach, beton powinien niemalże „pływać”. Płytę parteru nierzadko okrywa się tradycyjną folią izolacyjną, która zapobiega utracie wilgoci. Dzięki temu woda, która zdąży odparować, wraca do wiążącego się betonu, co z kolei wydłuża przerwy w nawadnianiu go. Jeśli w zastygniętej płycie betonu pojawią się pęknięcia, skonsultuj je zarówno z kierownikiem budowy, jak i wykonawcą. Wspólnie oceńcie, czy są groźne i czy w jakikolwiek sposób zagrażają stabilności domu; drobne rysy są wybaczalne, ale większe uszkodzenia muszą zostać odpowiednio zabezpieczone, by w przyszłości nie zagrażały konstrukcji domu.

Ile kosztuje zrobienie fundamentów? 

Fundamenty to przede wszystkim stal i beton, najdroższe materiały na etapie budowy domu. Do ich postawienia potrzeba – w zależności od wielkości domu – kilku ton stali i kilkudziesięciu kubików betonu. Tona stali niezbędna do przygotowania zbrojenia waha się, w zależności od grubości prętów, między 3 000 a 3 500 zł. Kubik betonu B25 kosztuje ok. 280 zł, a w przypadku wodoszczelnego ok. 330 zł. Pamiętaj, że ceny betonu niezależnie od rodzaju rosną wiosną, wraz z rozpoczęciem sezonu budowlanego. 

W budżecie przeznaczonym na budowę fundamentów powinieneś uwzględnić kilka dodatkowych kosztów. Po pierwsze: piasek zasypowy, który w przypadku wielopowierzchniowego domu pochłonie kilka tysięcy złotych.  Po drugie: pustaki szalunkowe do budowy ścian. Sztuka kosztuje ok. 5 zł. Po trzecie: transport. By obniżyć cenę usługi, zorientuj się, czy w pobliżu budowy nie znajduje się betoniarnia, skład kruszywa, czy składy budowlane. Za ciężarówkę, która dostarczy do 20 ton piasku, zapłacisz blisko 500 zł. Po czwarte: roboty budowlane stanowiące ok. 25% kosztów budowy całego domu.

Od jakości fundamentów zależy trwałość domu, a co za tym idzie – bezpieczeństwo domowników. Warto dołożyć starań, by prace fundamentowe zostały wykonane w zgodzie zarówno z prawem, jak i ze sztuką. Tu nie ma miejsca na fuszerkę i błędy! Dobra jakość materiału w połączeniu z doświadczeniem ekipy budowlanej minimalizują ryzyko usterek i gwarantują długą żywotność domu.